Afstand houden

Door de snelle ontwikkeling rondom het Corona-virus zijn we in korte tijd in een surrealistische situatie terecht gekomen.  Soms kan ik mij niet voorstellen dat het echt is dat ik mijn volwassen dochters niet kan knuffelen, dat ik het knopje van het voetgangers stoplicht niet meer met de blote hand kan aanraken. Dat artsen en verpleegkundigen in beschermende kledij tot hun grote verdriet op afstand moeten blijven van hen die zo ziek of zelfs stervende zijn. Dat door de nodige maatregelen jongeren, ouderen en  alleenstaanden in een isolement komen waardoor de eenzaamheid hen in het gezicht slaat. En bovenal: dat er mensen sterven zonder hun geliefden in alle rust om hen heen.  Het lijkt een dystopische film waar we in terecht zijn gekomen maar het is allemaal realiteit.

Openen en sluiten

Als haptotherapeuten  werken we met een paar fenomenen. De belangrijkste is het vermogen om ons te openen of te sluiten. Met openen wordt bedoeld: het vermogen je te kunnen verbinden met de wereld, de dingen, de ander om je heen. Het is een uitreiken van binnenuit, gericht op contact en samenzijn. Met sluiten wordt bedoeld: het vermogen je in jezelf te kunnen terugtrekken, een grens te kunnen aangeven, ‘nee’ te kunnen zeggen, weerstand te kunnen bieden, de confrontatie aan te kunnen gaan. Het spreekt voor zich dat beide kwaliteiten van belang zijn. Je kunt vastlopen als hier niet voldoende balans in is, maar gelukkig  kun je ontwikkelen en groeien in datgene wat moeilijk voor je is.

Binnen de haptotherapie ligt de nadruk op het leren herkennen en voelen van wat dit openen of sluiten van binnen bij je doet. Het is een oer-beweging die de hele dag gaande is. Het is te vergelijken met een schuifje op een geluidsinstallatie waarmee het geluid hard of zacht gezet kan worden, soms beweegt het gradueel, soms heel plots en extreem. Bijvoorbeeld: je bent op een feestje en hebt het naar je zin, je voelt je op je gemak met het gezelschap en bent geanimeerd aan het praten en lachen. Je bent open en voelt je verbonden. Plots komt er iemand de kamer binnen waar je nog niet zo lang geleden een groot conflict mee hebt gehad. Op dat moment gebeurt er van alles bij je. Er komt een hogere spanning in je spieren en rond de organen. Misschien voel je een bal in je maag, je hartslag wordt hoger en je ademhaling verandert. Je wordt alert, weet precies waar diegene zich in de kamer bevindt. Je systeem komt in paraatheid want er dreigt mogelijk gevaar. Kortom; je sluit je af zoals schildpadjes doen als er gevaar dreigt, alleen bij jou speelt het zich meer van binnen af.

Het goede nieuws

De behoefte aan contact zit in onze biologie, we zijn kuddedieren. Bij kuddedieren is het gevaarlijk om buiten de groep te vallen want de kudde biedt jou bescherming tegen gevaar. Daarom zijn we van nature op contact gericht. Dat zie je duidelijk bij pasgeborenen; het ervaren van contact geeft een veilig gevoel, het ervaren van hechting is van levensbelang. Ook voor volwassenen is het ervaren van (fysieke)  nabijheid en verbondenheid rustgevend en kalmerend. Er gaat een bepaalde kracht van uit, het maakt je weerbaarder en draagkrachtiger. Daarom is deze ‘anderhalve meter maatschappij’ ook zo ontzettend tegennatuurlijk. Waar diep van binnen contact staat voor veiligheid, staat het in de Corona-wereld van nu voor gevaar. Dit roept een gevoel van kortsluiting, stress, verwarring en angst op. De oer-beweging die daar bij hoort is afsluiten. Als alles om je heen, van het stoplicht knopje tot je eigen dochter voor gevaar staat, gebeurt er hoe dan ook iets in die richting. Het goede nieuws is dat het helpt om deze beweging van binnen gewaar te zijn, aandacht te geven en vervolgens te laten herstellen. Want anders dan alle andere kuddedieren kan de mens zich ook bewust openen of sluiten. Dus tégen de beweging van de angst in, tegen de verdrukking in, kun je verzachten, verbinden, vertrouwen en hopen. Dàt is wat ik iedereen toewens.

José Leeflang 

April 2020